Babeszjoza u psa – objawy, leczenie i przyczyny

Czym jest babeszjoza u psa?

Babeszjoza, znana również jako piroplazmoza, to groźna, przenoszona przez kleszcze choroba pasożytnicza, stanowiąca śmiertelne zagrożenie dla psów. Wywołują ją pierwotniaki z rodzaju Babesia, które niszczą czerwone krwinki, przez co mechanizm choroby i jej objawy do złudzenia przypominają ludzką malarię.

W Polsce za większość zachorowań odpowiada gatunek Babesia canis, przenoszony przez kleszcze łąkowe (Dermacentor reticulatus). Pierwotniaki te, bytujące w gruczołach ślinowych kleszcza, wnikają do krwiobiegu psa podczas żerowania. Do zakażenia dochodzi zazwyczaj po 24-48 godzinach, ale transmisja jest możliwa już po 8 godzinach – dlatego tak ważne jest błyskawiczne usuwanie pasożytów.

Chociaż pierwsze przypadki babeszjozy w Polsce odnotowano w latach 60. XX wieku, dziś choroba ta stanowi realne zagrożenie na terenie całego kraju. Co więcej, podczas podróży zagranicznych psy są narażone na zakażenie innymi, egzotycznymi gatunkami pierwotniaka, takimi jak Babesia gipsoni czy Babesia vogeli.

Objawy babeszjozy u psów

Objawy babeszjozy rozwijają się dynamicznie, dlatego ich szybkie rozpoznanie decyduje o skuteczności leczenia. Początkowo symptomy są niespecyficzne: pies staje się apatyczny i osowiały, traci apetyt, a jego temperatura gwałtownie rośnie, często przekraczając 39,5°C.

W miarę postępu choroby pojawiają się bardziej charakterystyczne objawy, wynikające z niszczenia czerwonych krwinek:

• Ciemny mocz – jego kolor zmienia się na brunatny lub czerwony, a w skrajnych przypadkach przypomina Coca-Colę. Jest to skutek hemoglobinurii, czyli obecności hemoglobiny w moczu.

• Blade błony śluzowe – dziąsła i spojówki tracą swój naturalny, różowy kolor, co świadczy o postępującej anemii.

• Żółtaczka – w zaawansowanych przypadkach błony śluzowe i skóra przybierają żółtawy odcień.

Nieleczona babeszjoza prowadzi do niewydolności wielonarządowej i kaskady groźnych powikłań, takich jak ostra niewydolność nerek, uszkodzenie wątroby, powiększenie węzłów chłonnych i śledziony czy problemy z oddychaniem.

Diagnostyka babeszjozy u psów

Potwierdzenie babeszjozy wymaga szybkiej i precyzyjnej diagnostyki weterynaryjnej. Proces ten obejmuje wywiad z właścicielem, badanie kliniczne oraz specjalistyczne badania krwi.

Diagnostyka rozpoczyna się od wywiadu z opiekunem na temat objawów i potencjalnej ekspozycji na kleszcze oraz badania klinicznego, podczas którego lekarz ocenia m.in. kolor błon śluzowych i temperaturę ciała.

Jednakże brak pasożytów w rozmazie krwi nie wyklucza choroby, dlatego diagnostykę często uzupełnia się o dodatkowe badania:

• Morfologia krwi – zazwyczaj wykazuje anemię (niedokrwistość) i małopłytkowość (trombocytopenię).

• Biochemia krwi – podwyższone parametry wątrobowe i nerkowe mogą świadczyć o uszkodzeniu tych narządów.

• Testy PCR – bardzo czuła metoda wykrywająca DNA pasożyta we krwi, stosowana w wątpliwych przypadkach.

Leczenie babeszjozy u psów

Po potwierdzeniu diagnozy leczenie należy rozpocząć natychmiast, ponieważ każda zwłoka dramatycznie pogarsza rokowania. Terapia, prowadzona pod ścisłą kontrolą weterynaryjną, ma trzy główne cele: zniszczeniu pasożyta, wsparciu osłabionego organizmu i walce z powikłaniami.

Podstawą terapii jest podanie leków przeciwpierwotniakowych, których celem jest zniszczenie pasożytów Babesia canis. Równolegle stosuje się intensywne leczenie wspomagające.

W ciężkich przypadkach, gdy anemia zagraża życiu, konieczna bywa transfuzja krwi w celu natychmiastowego uzupełnienia czerwonych krwinek.

Profilaktyka babeszjozy u psów

W walce z babeszjozą najważniejsza jest profilaktyka. Ponieważ chorobę przenoszą wyłącznie kleszcze, najskuteczniejsza ochrona polega na zapobieganiu ich atakom. Skuteczna profilaktyka obejmuje kilka kluczowych działań.

Regularne stosowanie preparatów przeciwkleszczowych

Podstawą ochrony jest całoroczne stosowanie środków przeciwpasożytniczych. Wybór odpowiedniego preparatu należy skonsultować z lekarzem weterynarii, który uwzględni wagę, wiek, styl życia i stan zdrowia psa. Do najpopularniejszych opcji należą:

• Preparaty typu spot-on: Krople aplikowane na skórę karku psa, które działają przez około 4 tygodnie.

• Obroże przeciwkleszczowe: Uwalniają substancje czynne przez kilka miesięcy, zapewniając długotrwałą ochronę.

• Tabletki do rozgryzania: Podawane doustnie, działają od wewnątrz, zabijając kleszcze po wbiciu się w skórę, zanim zdążą przekazać patogeny.

Niezależnie od wybranej metody, najważniejsze jest regularne stosowanie preparatu, zawsze zgodnie z zaleceniami producenta.

Kontrola po każdym spacerze

Żaden preparat nie daje 100% gwarancji, dlatego po każdym spacerze (zwłaszcza w lesie lub na łące) należy dokładnie obejrzeć skórę psa. Szybkie usunięcie kleszcza jest niezwykle ważne, ponieważ do zakażenia dochodzi najczęściej po 24-48 godzinach. Szczególną uwagę należy zwrócić na miejsca, gdzie skóra jest cienka i ciepła:

• okolice uszu, pyska i oczu,

• pachy i pachwiny,

• przestrzenie między palcami.

Unikanie ryzykownych miejsc i dbałość o otoczenie

Warto również podjąć dodatkowe działania profilaktyczne:

• Unikanie ryzykownych miejsc – w szczycie sezonu (wiosna i jesień) warto ograniczać spacery w gęstych zaroślach i wysokich trawach.

• Dbałość o otoczenie – regularne koszenie trawnika i usuwanie liści w ogrodzie ogranicza liczbę kleszczy w otoczeniu psa.

• Higiena w domu – częste pranie legowiska psa (w temperaturze m.in. 60°C) i dokładne odkurzanie pomagają usunąć kleszcze, które mogły trafić do mieszkania.

Dlaczego babeszjoza jest niebezpieczna?

Niebezpieczeństwo babeszjozy wynika bezpośrednio z mechanizmu działania pierwotniaka Babesia canis. Po wniknięciu do organizmu pasożyt ten atakuje i niszczy czerwone krwinki (erytrocyty), które odpowiadają za transport tlenu, co wywołuje łańcuch reakcji zagrażających życiu psa.

Intensywny rozpad erytrocytów skutkuje ciężką anemią hemolityczną, która uniemożliwia prawidłowe dotlenienie tkanek.

Do najpoważniejszych powikłań należą:

• ostra niewydolność nerek i uszkodzenie wątroby,

• zaburzenia krzepnięcia krwi,

• obrzęk płuc i niewydolność krążeniowa,

• zaburzenia neurologiczne.

W zaawansowanym stadium organizm psa jest skrajnie wyczerpany, a brak natychmiastowej interwencji weterynaryjnej nieuchronnie prowadzi do śmierci.